لطفا چند لحظه صبر نمائید

عوامل مؤثر در خواب بذرها

خواب بذرها همان‌طور که بیان شد می‌تواند تحت تأثیر شرایط ژنتیکی و شرایط محیطی قرار گیرد.
 
عوامل ژنتیکی و ذاتی در خواب بذرها عبارتند از:
۱. اثر عوامل محیطی در خواب بذر:
 
نور:
بذر گیاهان فتوپلاست برای جوانه زنی به نور نیاز دارند. توضیح اینکه بذر برخی از گیاهان ذخیره غذایی کمی دارند و باید در سطح خاک قرار گیرند تا جوانه بزنند و اگر در اعماق خاک قرار گیرند در خواب به سر می‌برند و نور کنترل کننده این خواب به حساب می‌آید. و وقتی بذر این نوع گیاهان در سطح خاک قرار گرفت با مواجه شدن با نور؛ خواب شکسته می‌شود. بذر اکثر گونه های کاکتوس به نور کافی نیاز دارند و بدون نور کافی میزان جوانه زنی به شدت کاهش پیدا می‌کند.
باید توجه داشت چنین واکنشی به نور در رفع خواب بذور زمانی اتفاق می افتد که سایر موانع خواب قبلاً برطرف شده باشد.
 

 
توجه:
اثر بخشی نور قرمز در رفع خواب بذر به شرایط فصل بستگی دارد.
وجود سایه و طیف وسیعتری از نور مادون قرمز و یا نسبت دریافت نور مادون قرمز بیشتر نسبت به نور قرمز توسط فیتوکروم‌ها می‌تواند باعث خواب بذر شود. مثلاً شرایط پوسته می‌تواند گاهی به دلیل جذب و عبور بیشتر نور مادون قرمز نسبت به نور قرمز در بذرها باعث خواب شود.
 
اکسیژن:
گاهی نبود اکسیژن مانع از جوانه زنی بذرها می‌شود یا به عبارتی باعث نوعی خواب در بذر می‌شود. این نیاز به اکسیژن برای رفع خواب و جوانه زنی در بذرهای متفاوت فرق می‌کند. تا جایی که بعضی از بذرها ی علف هرز مثل سوروف بدون حضور اکسیژن هم جوانه می‌زنند.
به نظر می‌رسد وجود اکسیژن با غلظت بالا برای جوانه زنی و رفع خواب بذر با از بین بردن بازدارند های جوانه زنی ضروری است و در غلظت‌های پایین از طریق تحریک مسیرهای خاصی از فعل‌وانفعالات شیمیایی لازم باشد.
 
دی اکسید کربن:
غلظت‌های بالاتر از ۵ درصد دی اکسید کربن در خاک باعث ایجاد خواب و عدم جوانه زنی می‌شود؛ اما غلظت کم دی اکسید کربن باعث تحریک جوانه زنی می‌شود؛ به این صورت که CO2 به طور مستقیم بر آنزیمی که اسید ابسزیک (بازدارنده رشد) را به اتیلن تبدیل می‌کند اثر گذاشته و از طریق تولید اتیلن موجب رفع خواب می‌شود.
 
دما:
به نظر می‌رسد هر گاه درجه حرارت خاک در طیف محدودی در طول شبانه روز تغییر کند اثرات تحریکی در جوانه زنی یا رفع خواب در بذر به وقوع بپیوندد. بذرها تقویم سالیانه خود را از طریق تغییرات درجه حرارت خاک تشخیص می‌دهند.
طیف تغییرات حرارتی در سطح و عمق خاک (تغییرات حرارتی در سطح خاک بیشتر از عمق خاک است) باعث می‌شود بذر گیاه تشخیص دهد در چه عمقی و در چه فصلی وجود دارد تا براساس آن جوانه زنی خود را تنظیم کند و رفع خواب نماید. قرار گرفتن بذر مرطوب در حرارت بالا ممکن است باعث خواب در بذر شود به دلیل تغییرات نسبت نور قرمز به نور مادون قرمز که در فیتوکروم ایجاد می‌شود.
شوک‌های حرارتی در بعضی از بذور ممکن است باعث رفع خواب شود مثلاً دمای ۴۰ درجه سانتی‌گراد برای مدت کوتاهی در بذر علف هرز ترشک باعث رفع خواب در آن می‌شود در حالی که دمای ۳۰ تا ۳۵ درجه باعث خواب در آن می‌شود.
 
یون‌های معدنی:
کاتیون‌های موجود در خاک می تواند از طریق پتانسیل اسمزی خاک در رفع خواب بذر نقش داشته باشد. در میان آنیون‌ها نیتریت و نیترات در جوانه زنی نقش دارند و بقیه آنیون‌ها بی تأثیرند.
 
PH خاک:
نقش PH خاک در جوانه زنی بیشتر این‌گونه است که در محیط‌های اسیدی اثر بخشی جیبرلین ونیترات و نیتریت بر جوانه زنی بیشتر خواهد بود.
ترشح گیاهان و مواد اللوپاتیک:
ترکیبات فنولی مترشحه از برخی از گیاهان ممکن است باعث خواب در بذر برخی گیاهان شوند این زمانی اتفاق می افتد که غلظت قابل ملاحظه ای از این مواد مترشحه کنار بذر قرار گیرد."
 
پوسته بذر:
پوسته بذر شامل لایه ایست که جنین و سایر قسمت‌های دانه را در بر می‌گیرد و از آنها محافظت می‌کند. این پوسته از طرق مختلف می‌تواند باعث انواع خواب در بذر گیاهان شود؛ که عبارتند از:
 
جلوگیری از رسیدن آب به جنین:
جذب آب مهمترین و اولین مرحله جوانه زنی بذور است. آب در تمام فرایندهای به یو شیمیایی درون بذر به منظور جوانه زنی مورد نیاز است؛ همچنین برای به کار افتادن سیستم آنزیمی درون بذر باید مقدار معینی رطوبت وجود داشته باشد و همچنین برای راه اندازی و تولید برخی از هورمون‌ها وجود میزان مشخصی آب در بذر ضروری است. برخی از کاکتوس‌ها مانند آریوکارپوس‌ها دارای پوسته سختی هستند که فرایند جوانه زنی را دشوار می‌کند.
 

 
عامل بازدارنده نفوذ آب وجود پلیمری از فنول ها و لیگنین روی پوسته بذر در محل ناف می‌باشد در برخی از موارد وجود لایه موم یا واکس مانع از نفوذ آب در بذر می‌شود. ورود آب به طور طبیعی از محل‌هایی به نام ناف یا میکروپیل ها که ضعیف‌تر هستند و زودتر از بین می‌روند انجام می‌شود.
مقایسه 0 انصراف