لطفا چند لحظه صبر نمائید

مواد آلی خاک و فواید آن

بقایای گیاهی یا حیوانی که به خاک اضافه می گردند تحت تأثیر فعالیتهای میکروارگانیسم های خاک تجزیه و ضمن آزاد کردن قسمتی از مواد غذایی خود دچار تغیرات زیاد می گردند. مولکول های کوچک و محلول بقایای گیاهی و حیوانی بسرعت در خاک تجزیه می گردند. مولکولهای غیر محلول با ساختمان پیچیده تر دیرتر تجزیه می شوند.
پس از تجزیه اولیه بقایای گیاهی و حیوانی ، ترکیباتی باقی می مانند که مقاومت زیادی در برابر تجزیه دارند. این ترکیبات مقاوم همراه با سایر ترکیبات ساخته شده توسط میکروارگانیسم ها ماده پایداری را تشکیل می دهند که هوموس گفته می شود.

 


سرچشمه مواد آلی خاک، بقایای حیوانی و بازمانده های گیاهی است. این مواد از ابتدای ورود به خاک تحت تاثیر مستقیم موجودات زنده و گروه های میکروبی آن قرار می گیرند و تغییرات زیادی می یابند.
با توجه به اینکه خاکهای ایران از نظر مواد آلی فقیر می باشند افزایش ماده آلی خاکها برای حفظ حاصلخیزی و تداوم فعالیت موجودات زنده خاکزی امری ضروری است. در اهمیت ماده آلی همین بس که آن را به عنوان قلب کشاورزی پایدار نام نهاده اند و همچنین نقش آن را در خاک همانند نقش خون در بدن دانسته اند.

 


فواید مواد آلی در خاک به اندازه ای متنوع و زیاد است که ما به شرح مهم ترین آن ها در اینجا بسنده می کنیم:
 
  • مواد آلی بطو مستقیم یا غیر مستقیم با افزایش فعالیت میکروبی باعث تولید مقدار زیادی مواد تشکیل دهنده خاکدانه ها از جمله پلی ساکاریدها می شود.
  • مواد آلی غالبا 70-30 درصد از کل ظرفیت تبادل کاتیونی(CEC) خاک را تشکیل می دهند. سطوح زیاد قابل دسترس در هوموس، محل های تبادل کاتیونی زیادی دارد که عناصر غذایی را برای استفاده بعدی گیاه نگه می دارد. علاوه براین، فلزات سنگین آلوده کننده مانند سرب، کادمیم و فلزات مشابه که معمولا به علت استفاده از فاضلابها وارد خاک می شوند را جذب سطحی می کند و از این طریق به پاکسازی محیط کمک می کند.
  • مواد آلی منبع تامین 95-90 درصد ازت مورد نیاز گیاه در خاکهای کود نخورده است.
  • مواد آلی می تواند منبع مهم تامین فسفر و گوگرد قابل استفاده گیاه باشد مشروط به اینکه مقدار هوموس خاک به دو درصد یا بیشتر برسد.
  • مواد آلی به عنوان یک کلات عمل می کند و در نتیجه قابلیت استفاده و تحرک عناصر کم مصرف را افزایش می دهد.
  • هوموس ناشی از ماده آلی، مقاومت خاک را در برابر تغییرات سریع اسیدیته، قلیاییت و شوری و همچنین صدمه آفت کشها و فلزات سمی سنگین افزایش می دهد.
  • مواد آلی با جلوگیری از تابش مستقیم آفتاب مانع از دست رفتن رطوبت خاک می شود و در زمستان و تابستان دمای خاک را متعادل نگه می دارد.
  • مواد آلی کربن مورد نیاز بسیاری از میکروارگانیسم های مفید خاک از جمله بعضی از باکتریهای تثبیت کننده ازت (مانند ازتوباکترها) را فراهم می کند.
  • وقتی که ماده آلی به عنوان پوشش دهنده (مالچ) به سطح خاک اضافه می شود، فرسایش خاک را کاهش می دهد.
  • آلی عموما مقدار آب موجود در خاک در حالت ظرفیت مزرعه و همچنین مقدار آب قابل استفاده در خاکهای شنی را افزایش داده و تهویه خاکهای رسی را با افزایش خاکدانه سازی و در نتیجه ایجاد خلل و فرج بزرگتر، زیادتر می کند.
مقایسه 0 انصراف