چگونه فتیلههای مناسب آتشبازی ساخته میشوند؟
فتیلهها در آتشبازی نقش انتقال شعله و تأخیر زمانی را دارند. بسته به نوع نمایش آتشبازی، فتیلهها در اشکال مختلفی مانند فتیله سریع، کندسوز، جرقهای، ضدآب و الکتریکی ساخته میشوند.

۱. فتیلههای سنتی (Black Match) – فتیله باروتی
✅ مواد مورد نیاز:
- پنبه یا نخ نخی (Cotton Thread)
- باروت نرمشده (ترکیب نیترات پتاسیم، گوگرد و زغال)
- چسب چوب یا آب
🔹 مراحل ساخت:
- نخ پنبهای را در دوغاب باروت (مخلوط نیترات پتاسیم، گوگرد و زغال حل شده در آب) غوطهور کنید.
- فتیلهها را بیرون آورده و روی یک سطح صاف آویزان کنید تا خشک شوند.
- پس از خشک شدن، میتوان از آنها در فشفشه و راکتهای کوچک استفاده کرد.
❌ معایب:
- در محیطهای مرطوب عملکرد ضعیفی دارد.
- سرعت سوختن آن قابل کنترل نیست.
۲. فتیله کاغذی پوششدار (Quick Match) – فتیله سریع
✅ مواد مورد نیاز:
- فتیله سنتی (Black Match)
- کاغذ نازک یا کاغذ آلومینیومی
🔹 مراحل ساخت:
- فتیله سنتی را در داخل یک کاغذ نازک (ترجیحاً با آغشته به نیترات) بپیچید.
- دو طرف کاغذ را بچسبانید تا هوا داخل آن نرود.
- هنگام مشتعل شدن، این نوع فتیله شعله را بسیار سریع منتقل میکند (چند متر در ثانیه).
✅ مزایا:
- سرعت بالا در انتقال شعله
- جلوگیری از خاموش شدن در باد
🔹 کاربرد:
- برای همزمان کردن انفجارها و افکتهای آتشبازی استفاده میشود.
۳. فتیله کندسوز (Visco Fuse) – فتیله استاندارد آتشبازی
✅ مواد مورد نیاز:
- نخ پنبهای یا رشته نخی
- نیترات پتاسیم، زغال، گوگرد (باروت)
- چسب نیتروسلولز یا پارافین
🔹 مراحل ساخت:
- نخ پنبهای را در یک ترکیب نرمشده از باروت و چسب نیتروسلولز فرو ببرید.
- پس از خشک شدن، لایه نازکی از پارافین روی آن بمالید تا در برابر رطوبت مقاوم شود.
- سرعت سوختن این فتیله معمولاً بین ۱ تا ۱۰ ثانیه بر سانتیمتر قابل تنظیم است.
✅ مزایا:
- ضدآب و مقاوم در برابر شرایط نامساعد
- سوختن یکنواخت
- ایمنتر از فتیلههای دیگر
🔹 کاربرد:
- در بیشتر وسایل آتشبازی مانند فشفشه، ترقه، و راکتها استفاده میشود.
۴. فتیله مغزی فلزی (Thermal Fuse) – فتیله جرقهای
✅ مواد مورد نیاز:
- سیم مسی نازک یا آلومینیومی
- نیترات باریم یا ترکیب آلومینیوم و منیزیم
- چسب ضدآب
🔹 مراحل ساخت:
- سیم فلزی را در ترکیب نیترات باریم + چسب نیتروسلولز آغشته کنید.
- پس از خشک شدن، پوشش محافظ ضدآب روی آن قرار دهید.
- هنگام سوختن، فتیله جرقههای درخشانی تولید میکند.
✅ مزایا:
- تولید جرقههای زیبا
- مقاوم در برابر باد
🔹 کاربرد:
- فتیلههای نمایشهای بزرگ آتشبازی و فشفشههای جرقهای
۵. فتیله الکتریکی (Electric Match) – فتیله کنترلشونده
✅ مواد مورد نیاز:
- سیم مسی نازک
- نیتروسلولز یا پتاسیم پرکلرات
- باتری یا منبع ولتاژ پایین
🔹 مراحل ساخت:
- سیم مسی نازک را به شکل مارپیچ بپیچید.
- نوک آن را در محلولی از پتاسیم پرکلرات یا نیتروسلولز فرو ببرید و خشک کنید.
- هنگام اعمال ولتاژ، مقاومت سیم باعث گرم شدن و انفجار باروت میشود.
✅ مزایا:
- امکان کنترل از راه دور
- ایمن و دقیق
🔹 کاربرد:
- در نمایشهای بزرگ آتشبازی و سیستمهای انفجاری پیشرفته
مقایسه انواع فتیلههای آتشبازی
نوع فتیله | سرعت سوختن | مقاومت در برابر رطوبت | حساسیت | کاربرد |
---|
فتیله سنتی (Black Match) | کند (چند سانتیمتر در ثانیه) | کم | متوسط | فشفشه، ترقه |
فتیله سریع (Quick Match) | خیلی سریع (چند متر در ثانیه) | متوسط | بالا | همزمانسازی نمایش آتشبازی |
فتیله کندسوز (Visco Fuse) | قابل تنظیم (۱-۱۰ ثانیه بر سانتیمتر) | بالا | کم | استاندارد آتشبازی |
فتیله جرقهای (Thermal Fuse) | متوسط | بالا | کم | فشفشه جرقهای |
فتیله الکتریکی (Electric Match) | لحظهای | خیلی بالا | خیلی کم | کنترل از راه دور |
جمعبندی
✅ اگر ایمنی و کنترل زمان مهم است، فتیله کندسوز (Visco Fuse) بهترین گزینه است.
✅ برای انفجارهای همزمان و کنترلشده، فتیله الکتریکی (Electric Match) عالی است.
✅ اگر به یک فتیله سریع نیاز دارید، Quick Match انتخاب مناسبی است.
✅ در نمایشهای بزرگ که جرقههای نورانی لازم است، Thermal Fuse استفاده میشود.
اگر قصد ساخت فتیله در خانه را دارید، فتیله سنتی و کندسوز نسبتاً ساده و ایمنتر هستند، اما هنگام کار با آنها باید نهایت دقت را داشته باشید. 🚀🔥